(ANKARA) – Dışişleri Bakanlığı’ndan Büyükelçi İstem Cırcıroğlu, Diplomasi Muhabirleri Derneği’nin (DMD) 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kapsamında Ankara’da düzenlediği etkinlikte, “Diplomat olmak isteyenlerin sayısı artıyor. Sınavlara yaklaşık bin kişi başvurdu. Bu bin kişiden yaklaşık 60-70 kişiyi seçebiliyoruz ve bu kişilere altı aylık bir eğitim veriyoruz. Başvuru sayısı arttı ve Türk diplomasisinde kadınların sayısı gurur duyabileceğimiz bir husus” dedi. DMD Başkanı Duygu Güvenç, “Diplomatlar tek bir kelimenin yerini belirlemek için saatlerce çalışır; gazeteciler ise o kelimenin anlamını orada olmayanlara doğru bir şekilde aktarmak için çalışır” diye konuştu.
DMD, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla Gazeteciler Cemiyeti’nde bir etkinlik düzenledi. Dışişleri Bakanlığı’nda görev yapan kadın diplomatlar, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’ndaki kadın yöneticiler, Türkiye’deki yabancı misyonlardaki kadın Büyükelçiler ve uluslararası kuruluşların kadın temsilcileri etkinliğe katıldı.
“Biz rakip değiliz. Aynı nehrin karşı kıyılarında, aynı karanlık suların akıp gitmesini izliyoruz”
DMD Başkanı Duygu Güvenç, açılış konuşmasında, şunları kaydetti:
“Diplomasi ile gazetecilik arasında net bir sınır, her iki tarafta da ayrı bir meslek olduğunu hayal etmek isteriz. Ancak sınırlar, sandığımız kadar sağlam değildir. Kelimeler bu sınırlardan süzülür. Uzun geceler, cevapsız sorular ve sorumluluğun sessiz ağırlığı da öyle. Böyle bir geceyi hatırlıyorum. Gece yarısını çok geçmişti. Dışişleri Bakanlığı’nın dar bir koridorunda, kararların kapalı kapılar ardında alındığı türden bir yerdeydik. Sessizlik değil, ama tarihin bir sonraki cümlesini bekleyen nefesini tutmuş bir sessizlik vardı. Gazeteciler olarak uzun saatler bekledik. Sonra kapı açıldı. Büyükelçi Suna Ilıcak çıktı. Duruşunda müzakerelerin ağırlığını taşıyordu. Sadece iki kelime söyledi: ‘Henüz değil.’
İki kelime. Bir felsefe. Sabrın sesli hale gelmesi. O günden beri bu kelimeleri içimde taşıyorum. O gece benim için bir şey netleşti: diplomatlar tek bir kelimenin yerini belirlemek için saatlerce çalışır; gazeteciler ise o kelimenin anlamını orada olmayanlara doğru bir şekilde aktarmak için çalışır.
Biz rakip değiliz. Aynı nehrin karşı kıyılarında durup, aynı karanlık suların akıp gitmesini izliyoruz. Bosna. Afganistan. Irak. Libya, Suriye, Yemen, Ukrayna, Gazze ve şimdi de İran. Bazılarımızın hala tam olarak telaffuz etmekte tereddüt ettiği bir isim. Bütün bu yerlerin merkezinde diplomatın taslak metni ve gazetecinin not defteri vardı; ikisinin de umudu akan kanın, kısa bir an için bile olsa, durmasıydı.”
“Genç bir diplomat olduğum zamanlarda Bakanlığın üst kademelerinde hiç kadın yönetici yoktu”
Ardından soru-cevap formatında Büyükelçiler ve Temsilciler söz aldı. Fransa’nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont, Fransa’nın feminist bir diplomasi stratejisi olduğunu belirterek bunun yeni bir strateji olduğunu ve bu stratejide feminist diplomasi için ayrılmış özel bir fonun bulunduğunu dile getirdi. Dumont, “Dürüst olmam gerekirse bu akşam burada sizinle birlikte olmak da önemli. Kadınların ekonomik, politik, eğitimsel gibi her alanda karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olmasının ne anlama geldiğinden bahsettiğimiz her yerde bulunmak da önemli. Böylece kadınlar mümkün olan en fazla ülkede kendi rollerini üstlenebilsin” dedi. Dumont, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ben 2003 yılında Dışişleri Bakanlığı’na katıldım ve durum o zamandan bu yana oldukça dramatik şekilde değişti. Genç bir diplomat olduğum zamanlarda Bakanlığın üst kademelerinde hiç kadın yönetici yoktu. Ben ilk öncülerden biri değilim; benden öncekiler var ancak yine de bir anlamda öncü sayıldığımı hissediyorum ve genç nesillere örnek olma konusunda bir baskı hissediyorum. Onlara bir yol göstermek gibi.”
Dumont, sözü bir erkeğe vermek istediğini belirterek, “Çünkü bir feminist olduğunuzda, ve ben kendimi feminist bir diplomat olarak görüyorum, dünyayı dengeli düşünmek için erkeklere de alan açmanın son derece önemli olduğunu düşünüyorum. Eğer daha fazla denge istiyorsak, erkekleri de düşüncemize dahil etmeliyiz ve bu akşam burada bizimle birlikte bu kadar çok erkeğin olmasından gerçekten çok mutluyum” ifadelerini kullandı.
“Bir lideri canlandırırken kendinize sorun: bir erkek için kullanacağınız kelimeleri kullanacak mısınız”
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Türkiye Temsilcisi Mariam A. Khan, konuşmasında üç hususu vurgulamak istediğini belirterek, şunları kaydetti:
“Birincisi, verileri kullanın, kanıtları kullanın, asla taviz vermeyin. Kaynaklarınızı kontrol edin. Başkalarının okuduğu ve kanıtlara dayalı bir şey sunmak çok önemli. İkinci nokta ise kadınlara eşit davranın, klişelerden uzak durun. Bir lideri canlandırırken kendinize sorun: bir erkek için kullanacağınız kelimeleri kullanacak mısınız? Kendiniz olun, eğer bir kadın sertse, sert olduğu için gereksiz yere agresif bir dil kullanıyor musunuz? Meslektaşım az önce hepimizin insan olduğunu söyledi. Kadınların sert olma hakkı var. Erkeklerin nazik olma hakkı var. Eşitliği bu şekilde sağlarız.
Üçüncü nokta ise, olumlu erkek rol modelleri göstermek. Sanırım çoğumuz bu konuda hemfikiriz. Günümüzün genç erkekleri, daha önce hiç olmadığı kadar toplumdan dışlanmış, daha fazla yabancılaşmış durumda. Babalarından daha muhafazakar. Kendilerini dışlanmış hissediyorlar. Eşitliğin herkes için bir kazanım olduğunu göstermemiz gerekiyor.”
“Güven oluşturmak için en az üç görüşme gerekir”
Singapur’un Ankara Büyükelçisi Li Peng Kok, diplomatlar ve gazeteciler arasında ilginç bir ilişkinin söz konusu olduğunu belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:
“İkimiz de aynı oyunu oynuyoruz. Hepimiz bilgiye ulaşmaya çalışıyoruz. Doğru, kesin bilgiyi, kısacası gerçeği bulmaya yemin etmiş durumdayız. Ancak, gerçeği bulmak için birbirimizle konuşma şeklimiz, güven inşasını zorlaştırıyor. 30 yıllık diplomasi kariyerimde, güven konusunda şu gözlemlerde bulundum. Güven oluşturmak için en az üç görüşme gerekir. Güveni kaybetmek için ise yalnızca bir görüşme yeterlidir. Güven oluşturmak oldukça zor, kaybetmek ise çok kolaydır. Bir diplomat veya gazeteciyle yaptığım her görüşme, yetenek, cesaret ve dürüstlüğün sınandığı bir testtir. Bu testleri geçerseniz, güven oluşur. Geçemezseniz, maalesef.”
Diplomatik müdahalelerin değerlendirilmesinde cinsiyetin dikkate alınmasına gerek olmadığını vurgulayan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) Türkiye Temsilcisi Yardımcısı Daniela Carmela Cichella, şöyle konuştu:
“Benim özellikle dikkatimi çeken husus, savaş sırasında ve hemen savaş sonrası ortamda çalışırken bazı belirli becerilerin çok etkili olduğudur. Özellikle karşı tarafı kabul etme ve tanıma becerisi, çatışma bölgelerinde çalıştığınızda çok açık şekilde ortaya çıkıyor. Cinsiyet açısından önemsiz olduğunu söylesem bile, bu tür bir yaklaşım ve müzakere becerisini özellikle kadınlarda gözlemlediğimi de kabul etmeliyim.
Özellikle savaş çatışmalarında, Fransa’nın Ankara Büyükelçisi’nin de de belirttiği gibi, kadınların belirli sorumluluklar üstlenmesi çok yeni bir durum. O dönemde, kadınların ofislerin başında olması çok nadirdi, özellikle de dinamiklerin çok zor olduğu savaş çatışmaları sırasında. Bu nedenle, cinsiyetten bağımsız olarak herkesin benimsemesi gereken bu tür bir yaklaşımın, belirli bir diyalog kurma becerisinin, belirli çatışma bölgelerinde kadınlarla ilgili olarak çokça gözlemlediğim bir husus olduğunu belirtmek istiyorum. Ancak yine de bu sadece kadınların ayrıcalığı olmamalıdır. Güçlü müzakere becerilerine sahip herkesin ayrıcalığı olmalıdır.”
“Hoşuma giden şey gerçek meseleleri birlikte ele alıyor olmamız”
Avustralya Büyükelçisi Sally-Anne Vincent, insanların kadınların konuşması gerektiğini düşündüğü konular hakkında konuştuğu ortamlarda bulunduğunu dile getirerek, “Sağlık, eğitim, sosyal hizmetler, çocuk bakımı ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi konuların tartışıldığı ortamlarda birçok kadınla birlikte olduğum ve odada yalnızca bir erkeğin bulunduğu durumlar da sıkça oluyor. Şu anda burada hoşuma giden şey ise, daha önce de belirtildiği gibi, gerçek meseleleri konuşuyor olmamız ve bunları birlikte ele alıyor olmamızdır” dedi.
“Biz kadınların birbirimize ihtiyacı var”
Finlandiya’nın Ankara Büyükelçisi Pirkko Mirjami Hamalainen, konuşmasında şunları kaydetti:
“Bir kadın olarak düşündüğüm şey şu ki, biz kadınların bir arada durması gerekiyor. Birbirimizi desteklememiz gerekiyor. Bu çok önemli ve erkeklerin de bizi desteklemesine ihtiyacımız var. Biz kadınların da birbirimize ihtiyacı var. Kız kardeşlerimize hak ettikleri değeri vermemiz gerekiyor.
Bakanlığımda uzun bir kariyerim oldu. Bu arada bir süre ben de gazetecilik yaptım. Gazeteciyken, en azından Finlandiya’da durumun aslında biraz daha iyi olduğunu hissediyordum. Ancak Dışişleri Bakanlığı için oldukça muhafazakar bir kurum olduğunu söyleyebilirim. Benden önce kadın büyükelçiler de vardı ancak yine de kendimi bir anlamda öncülerden biri olarak görüyorum. Çünkü kadın yaklaşımının da bir alanı olduğunu ve bu yaklaşımın dış ve güvenlik politikasına bir değer kattığını göstermek gerekiyordu. Bunun kabul edilmesi biraz zaman aldı ve hala üzerinde çalışmamız gerekiyor.
Finlandiya’da diplomatların yüzde 60’ından fazlası kadın ve günümüzde Büyükelçilerin neredeyse yüzde 50’si kadın olmasına rağmen, bu ‘Artık her şeyi başardık’ anlamına gelmiyor. Feminizmin her gün korunması ve sürdürülmesi gerektiğini düşünüyorum. Onu gündemimizde tutmalıyız. ‘Artık başardık, sorun kalmadı’ diyemeyiz. Çünkü böyle olursa eşitlik fikri yavaş yavaş zayıflayabiliyor. Oysa kadınlar nüfusun yüzde 50’sini oluşturuyor ve alınan kararlarda da yüzde 50 oranında yer almamız gerekir.”
“Biz kadın büyükelçiler kendimizi fazlasıyla kanıtladık”
Dışişleri Bakanlığı’ndan Büyükelçi İstem Cırcıroğlu ise şöyle konuştu:
“Diplomasideki 35 yılıma dönüp baktığımda, Bakanlık’ta işe girdiğimde 25 kişiydik. 1990 yılında, bu 25 kişiden sekizi kadınsı. Beşimiz, ben de dahil olmak üzere büyükelçi olduk, bu da iyi bir sayı. Şu anda Diplomasi Akademisi’nde Bakanlığa girenlere mentorluk yapmaya çalışıyorum ve kadınların sayısının da oldukça etkileyici olduğunu görmekten mutluyum. Diplomat olmak isteyenlerin sayısı artıyor. Sınavlara yaklaşık bin kişi başvurdu. Bu bin kişiden yaklaşık 60-70 kişiyi seçebiliyoruz ve bu kişilere altı aylık bir eğitim veriyoruz. Başvuru sayısı arttı ve Türk diplomasisinde kadınların sayısı gurur duyabileceğimiz bir husus.
Hepimizi temsil eden bir Bakan Yardımcımız Büyükelçi Beris Ekinci’nin olduğunu ve Türkiye’de Brüksel’de Avrupa Birliği’nde temsil eden ilk kadın Büyükelçimiz ve Roma’da ülkemizi temsil eden kadın Büyükelçimiz var. Bence biz kadın büyükelçiler kendimizi fazlasıyla kanıtladık. Bunun için iki kat daha fazla çalışmamız gerekmiş olabilir Ancak, erkeklerin ve kadınların birlikte çalıştığı bir ortama ihtiyacımız var.”
